هیستوگرام چیست و چگونه هیستوگرام دوربین را بخوانیم؟

تقریبا در تمام نرم افزار های ویرایش عکس هیستوگرام پیدا می شود و بسیاری از دوربین ها نیز قابلیت نشان دادن آن را دارند. برخی دوربین ها می توانند به صورت زنده و در هنگام عکاسی هیستوگرام را نمایش دهند. اما بسیاری از مبتدی ها نمی دانند هیستوگرام چیست و درک درستی از آن ندارند و به خوبی با کاربرد آن آشنا نیستند. در ادامه این مقاله به صورت کامل این مسئله را توضیح می دهیم تا در صورت نیاز بهتر بتوانید از این قابلیت بهره ببرید.

مفهوم کلی هیستوگرام

به طور کلی هیستوگرام پرزنتی گرافیکی از مقیاس های تناژی در عکس است. به بیان دیگر تن روشنایی در عکس را از 0 تا 100 ( سیاه تا سفید ) نشان می دهد. تن ها تیره سمت چپ قرار می گیرند و برعکس در ضمن قسمت وسط آن میدتن ها را نشان می دهد. محور عموی در آن نشان دهنده میزان تن ها تیره و روشن است و کارکرد آن به اکسپوژر بستگی دارد.

اگر محور عمودی مشخص کننده تن روشنایی به یک سوی هیستوگرام باشد شما در حال از دست دادن جرئیات هستید که به آن کلیپینگ می گویند. هایلایت کلیپینگ هنگامی است که محور عمودی به سمت راست آن بالا رفته باشد و شادو کلیپینگ بر عکس آن. در هر دو حالت می توان با تغییر تنظیمات اکسپوژر وضعیت را درست کرد. طبیعتا برای اینکه متوجه کلیپینگ در عکس خود شوید باید هیستوگرام دوربین عکاسی خود را فعال کنید.

هیستوگرام اطلاعات را بر اساس سه رنگ قرمز ابی و سبز نشان می دهد که به rgb شناخته می شوند. این رنگ ها می توانند به صورت تکی و با ترکیب با هم نشان داده شوند خاکستری ترکیب این سه رنگ با هم است.

هیستوگرام دوربین

اغلب دوربین‌های دیجیتال چهار نمودار هیستوگرام را نمایش می‌دهند. اولین نمودار مربوط به هیستوگرام روشنایی (Luminosity) است که روشنایی کلی تصویر را نشان می‌دهد. این نمودار معمولاً تک رنگ و سفید و سفید است. سه نمودار دیگر مربوط به هیستوگرام رنگی است که مقادیر آبی، سبز و قرمز را در تصویر نشان می‌دهد و هر یک از این سه نمودار، دارای رنگی هستند که مقادیر آن نشان می‌دهند.

بهتر است که در هنگام خواندن این مقاله دوربین خود را به همراه داشته باشید تا بتوانید با توجه به منو و فرم نمایش هیستوگرام دوربینتان، مواردی که به آن اشاره خواهد را در دوربین خودتان امتحان کنید. دوربین‌ها با توجه به اینکه چه مدلی هستند و توسط کدام کمپانی تولید شده‌اند دارای منو‌ و نحوه نمایش‌های مختلفی هستند. برای چگونه به نمایش در آوردن هیستوگرام می‌توانید دفترچه راهنمای یا منابع آنلاین را مطالعه کنید.

نمونه‌ای از نوردهی متعادل، به دلیل قسمت تاریک بالای عکس، در چپ نمودار ارتفاع گرفته است. به دلیل نوردهی متعادل بخش زیادی از نمودار در میانه محور افقی قرار گرفته است.

نحوه خواندن هیستوگرام

هر چند که معادلات ریاضی و مباحث فنی زیادی به کار گرفته می‌شود تا یک نمودار هیستوگرام به نمایش درآید ولی در ادامه تنها به مباحث کاربردی و نحوه خواندن آن اشاره می‌شود.

نمودار هیستوگرام دارای ۲ محور است. محور افقی معرف روشنایی عکس از سیاه خالص، سایه‌ها تا های‌لایت‌ها و سفید خالص است و ارتفاع نمودار در هر بخش نشان‌دهنده میزان مقادیر (سیاه، سایه، میدتون، های‌لایت و سفید) است. به عنوان مثال یک عکس را در حالی که در پوش بر روی لنز عکاسی قرار دارد، بگیرید. با توجه به اینکه تمام عکس سیاه خالص است و نمودار کاملاً به سمت لبه چپی کشیده می‌شود و مانند شکل زیر می‌شود. (تمام پیکسل‌ها سیاه خالص را ثبت کرده‌اند و تنها در قسمت سیاه سمت چپ نمودار ارتفاع گرفته است.) در طرف مقابل به همین صورت اگر عکسی به با سرعت شاتر کم و با چند استاپ دیافراگم بازتر از یک صحنه روشن بگیرید، نمودار به سمت راست (بخش سفید و هایلات‌ها) متمایل می‌شود.

به همین ترتیب قسمت میانی هیستوگرام مربوط به مید‌تون‌ها است، میدتون همان خاکستری بین سیاه و سفید است. هیستوگرام یک عکس با نوردهی متعادل، معمولاً بیشترین ارتفاع را در مرکز دارد و هر چه به سمت چپ (سایه‌ها و سیاه) و سمت راست (های‌لایت‌ها و سفید) نزدیک می‌شویم، ارتفاع نمودار کمتر می‌شود و به صفر می‌رسد. اگر در لبه‌های انتهایی سمت چپ و راست، نمودار ارتفاع داشته باشد می‌توان به یقین گفت که عکس در بخش‌هایی بیشتر یا کمتر از حد نوردهی (آندر اکسپوز مربوط به لبه سمت چپ یا اور اکسپوز، مربوط به لبه سمت راست) شده است.

در یک عکس با توجه به عمق بیتی که دارد، مقدار روشنایی، تحت عنوان درجات خاکستری، عددگذاری می‌شود. در ‌یک عکس با عمق بیت ۸، این درجات در دامنه‌ای از ۰ تا ۲۵۵ عدد گذاری می‌شوند. اگر بخواهیم محور افقی هیستوگرام را مدرج کنیم، محور از چپ به راست، از صفر (سیاه) شروع می‌شود و تا ۲۵۵ (سفید) ادامه خواهد داشت و ۲۵۶ درجه خاکستری خواهیم داشت.

برای استفاده بهینه از نمودار هیستوگرام باید موارد زیر در نظر گرفته شود:

۱. چگونه یک نمودار هیستوگرام خوانده می‌شود (که تا حدودی در بالا به آن اشاره شد)

۲. شرایط صحنه‌ای که از آن عکاسی می‌شود؛ برای ثبت یک عکس باید از روشنایی، تیزگی و کنتراست صحنه آگاهی داشت

۳. تصویری از صحنه که می‌خواهید به آن دست یابید؛ نوردهی مناسب همیشه یک نوردهی متعادل نیست. خیلی از اوقات عکاس می‌خواهید عکسی با روشنایی کم یا آندراکسپوز بگیرد و آن را در جهت بیان خود استفاده کند.

۱. چگونه بخوانیم؟

به صورت کلی هیستوگرام میزان روشنایی تصویر را نشان می‌دهد. اگر شما از منظره‌ای یک عکس بگیرید که نمودار آن به سمت راست متمایل باشد، تصویری نسبتاً روشن و به اصطلاح High key(های‌کی) خواهید داشت. اگر نمودار با شدت بیشتری به سمت راست متمایل باشد تصویر بیش از حد نوردهی شده و اُوِراِکسپوز خواهد شد. در طرف مقابل اگر فرم کلی نمودار به سمت چپ متمایل باشد تصویر با روشنایی نسبتاً کم یا Low Key را شاهد هستیم.

به همین ترتیب اگر نمودار بیشتر به سمت چپ متمایل شود، عکسی آندر اکسپوز خواهیم داشت. البته همیشه منحنی‌های هیستوگرام دارای فرم قله‌ای نیستند و عکس‌هایی با کنتراست بالا فرم U شکل داشته و نمودار با نزدیک شدن به سمت چپ و راست ارتفاع می‌گیرد. به صورت کلی با افزایش کنتراست یک عکس یا صحنه، نیمه سمت راست منحنی به سمت لبه راست (سفید) و نیمه سمت چپ به حاشیه سمت چپ متمایل می‌شود.

تصویری با روشنایی نسبتا کم و به اصطلاح Low Key، با توجه به این‌که بخش زیادی از تصویر در سایه قرار دارد یا از روشنایی کمی برخوردار است، نمودار هیستوگرام به سمت چپ متمایل شده است.

۲. صحنه

فرم منحنی هیستوگرام تنها تابع پارامتر‌های نوردهی دوربین مثل ایزو، سرعت شاتر و عدد دیافراگم نیست. بلکه به شرایط نوری صحنه نیز وابسته است. به طور مثال در عکاسی از یک منظره در شب، در یک نوردهی متعادل، قاعدتاً در نمودار هیستوگرام، مقادیر بیشتری در سمت چپ قرار می‌گیرند و نمودار متمایل به سمت چپ خواهد بود چرا که بخش زیادی از تصویر را آسمان شب و سایه‌ها تشکیل می‌دهند

۳. نوردهی مناسب و تصویری که می‌خواهیم به آن برسیم:

در خیلی از مطالبی که در مورد هیستوگرام نوشته شده، فرم خاصی از هیستوگرام را مناسب برای عکاسی تعریف کرده‌اند؛ مثلاً بعضی اوقات گفته می‌شود که بهترین نوردهی زمانی اتفاق می‌افتد که بیشترین ارتفاع نمودار هیستوگرام در مرکز باشد و با رفتن به کناره‌ها رفته‌رفته، ارتفاع آن کم شود و در لبه‌ها به صفر برسد. هر چند که یک عکس با چنین هیستوگرامی روشنایی متعادلی دارد ولی در برخی مواقع اصلاً یک هیستوگرام مناسب برای یک تصویر به‌حساب نمی‌آید؛ چرا که خیلی از مواقع ما قصد داریم عکسی تیره با روشنایی کم یا برعکس را ثبت کنیم و یا در بخش‌هایی از کادر، جزئیات را در سیاهی یا سفیدی مطلق قرار دهیم؛ بنابراین هیستوگرام مناسب، نموداری است که بهترین نوردهی را از عکسی که در نظر دارید به آن برسید، نشان می‌دهد.