عکاسی مفهومی در ایران | بررسی کامل سبک مفهومی

یکی از گونه های عکاسی، عکاسی مفهومی است که با هدف جلب توجه بیشتر مخاطب به یک پیام خلق می شود. این پیام، صریح و روشن نیست، بلکه توجه بیشتر بیننده را می طلبد تا به درک او از صحنه منجر شده و اثرگذاری چشمگیری در او اتفاق بیفتد.

عکاسی مفهومی چیست؟

به طور خلاصه عکاسی مفهومی به دنبال بیان یک ایده نظر و یا عقیده به شکلی است که کمی تامل انسان را به چالش بکشد. در این سبک هیچ چیزی نرمال نیست و معمولا همه چیز کاملا به قوه تخیل بستگی دارد واقعیت در آن بسیار اشفته و دور از چیزی است که ما انتظارش را داریم. از طرفی هم برخی عکاسان هستند که زیاد مسائل را تخیلی نمی کنند اما از آن سو واقعیت ها را کم رنگ تر می کنند.

عکاسی مفهومی یکی از گرایشات عکاسی است که از هر کسی بپرسید، تعریف منحصر به فردی به‌شما می‌‌دهد.این اتفاق به طرزی ذات هنر است که از آغاز بوده و تا وقتی که انسان‌های هنرمند فعالیت می‌کنند، وجود خواهد داشت. اگر بخواهیم در حوضه تاریخچه مدرن عکاسی مفهومی بحث کنیم، باید به این نکته اشاره کنیم که تقریبا ده سال است که مردم به‌صورت مهارت دیده در این زمینه  فعال هستند. اما هنگامی که به اشخاض می‌­گویم که ” این عکس یک اثر مفهومیست ” بعضی می­‌پرسند ” یعنی چه ؟ ”

عکاسی مفهومی در بیشتر اوقات یک ایده تخیلیست و به‌نظر غیر واقعی می‌­آید. البته بعضی عکاسان، آثاری به ثبت می رسانند که لزوما تخیلی نیستند؛ آن‌ها با تغییردادن برخی جوانب تصویر، به بزرگنمایی واقعیت می­‌پردازند. عکاسی مفهومی شغلیست که بذر آن یک مفهوم یا ایده است، در حالی  که در عکاسی معمولی، عکاسی با انتخاب یک منظره یا مکان آغاز می­‌شود. در این سبک عکاسی شما با یک ایده شروع می‌­کنید، در این بین شما باید فکر کنید که عکس پایانی را چطور می­‌خواهید، موضوعش چه باشد و یا چه چیزی را نشان دهد؟

هنرمندان مفهومی

آرتیست های مفهومی هم به همین شیوه عمل می­‌کنند.مجسمه سازان ایده‌ ی چیزی که می­‌خواهند بسازند را در ذهن پرورش و با پیاده‌سازی فنون مخصوص، محصولی را می‌سازند که لزوما با الگوی ابتدایی منطیق نیست. اکثر نقاشان انتزاعی هم از همین روش پیروی می‌کنند. هیچ بهانه ای وجود ندارد که عکاسان نتوانند به این سبک فعالیت کنند. اگر شما هم به ابن سبک علاقه دارید، باید به‌همین شیوه کار کنید. همه چیز به تخیلات و تفکر شما وابسته است، برای حرفه‌ای شدن در این استایل، کافیست خیال پزداز خوبی باشید.

درواقع همه چیز در این سبک هنری, معطوف به تصورات می شود و ایده‌ها و نقشه برای عکسی که می خواهیذ بگیرید.احتمالا  خیلی از عکس‌های مفهومی‌ای که مشاهده می کنید به نحوی عکس پرتره باشند که بیش تر از یک عکسی نرمال به آن‌ها ارزش داده شده است. عکاسان زیادی وجود دارند که تخصصشان سبک پرتره مفهومیست.برای اینکه یک عکس مفهومی از مدل بگیرید، باید لباس، صحنه و ایده‌ای که در سر دارید، همه و همه طراحی و پردازش شده باشند.دقت کنید که هنر مفهومی  زیر مجموعه‌ همه‌ی هنرهاست، پس عکاسان بسیاری در حوزه­‌ی عکاسی منظره و معماری فعالیت می­‌کنند.

عکاسان مفهومی کار در ایران

صادق تیر افکن به گفته­‌ی برخی از رسانه‌های هنری، اولین کسیست که عکاسی مفهومی را در ایران به‌صورت حرفه‌ای شروع کرد و به‌همین دلیل احترام خاصی در میان عکاسان ایرانی دارد. او در یکی از نمایشگاه‌های هنر مفهومی به‌همراه خسرو حسن زاده مجموعه بزرگ و ارزشمندی از تصاویر را ارائه کردند. این آثار با استقبال فراوانی روبه‌رو شد و همین زمینه‌ساز انتشار نام هنرمندان مفهومی ایرانی، در جهان شد.

آرمان استپانیان یکی از برجسته ترین عکاسان ایرانیست که آثار او در موزه‌های نامی دنیا نگهداری می­‌شوند. او فارغ التحصیل گرافیک دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران می‌باشد و در سال 1378 با عکاسی از چهره‌های حک شده بر روی سنگ قبرها، پا به عرصه­‌ی عکاسی گذاشت. آثار ایشان پس از آن در نمایشگاه‌های متعددی از جمله : گالری راه ابریشم (تهران، ۱۳۸۴)، گالری سانتوس تگزاس (ایالات‌متحده، ۱۳۸۵)، ایران درون و برون در موزه چلسی نیویورک (ایالات‌متحده، ۱۳۸۸)، به نمایش گذاشته شده است.

روش ثبت عکس به سبک مفهومی

در ابتدا باید به‌صورت معنادار به تصویر نگاه کنید به این فکر کنید که چطور می­‌توانید مفهومی تازه بیافرینید. قبل از عکاسی باید اصول ترکیب‌بندی را دانسته و جسمی را از یک صحنه به صحنه­‌ای دیگر انتقال دهید. همه عکاسان حرفه ای که در این سبک کار می کنند می دانند که چطور با ایجاد صحنه ای خاص به طور همزمان هم با ذهن و هم با عواطف بیننده بازی کنند. سعی کنید از رنگ های متضاود مانند سیاه و سفید استفاده کنید. چالش اصلی پیش روی هر هنرمند فعال در این زمینه فکر کردن مانند مخاطبان است. یک عکاس ماهر می داند که چطور پیام و یا مفهومی را به سادگی به مخاطب خود برساند.

عکاسی مفهومی می­‌تواند جذابیت بسیاری داشته باشد و با این سبک تفکر شما از دنیای سایر عکاسان جدا خواهد شد. باتوجه به فعالیت هنرمندان خارجی در دنیای مجازی و محبوبیت آثارشان، می‌توان گفت که اگر علاقه‌مند به عکاسی در این سبک باشید، می‌توانید فالوورهای زیادی را پیدا کنید. عکاسی در ژانر مفهومی، کار آسانی نیست اما با کمی اراده و خلاقیت می­‌توانید به یکی از عکاسان مفهومی خوش‌نام ایرانی تبدیل شوید.

دوربین و لنز مناسب برای عکاسی مفهومی

شما می توانید از هر دوربینی چه مدل های کامپکت و چه حتی دیجیتال اس ال آر های گران قیمت و یا نسل جدید بدون آینه ها و یا دوربین گوشی تان برای ثبت عکس های تحلیلی و مفهومی استفاده کنید کادر بندی و نحوه قرار گیری سوژه و در صورت انسان بودن حسی که انتقال می دهد بسیار مهم است. نورپردازی نیز مانند سایر سبک ها باید با توجه به پیامی که قرار است منتقل شود انجام شود. دقت کنید که انتخاب لنز عکاسی نیز باید با وسواس بیشتری صورت گیرد چرا که در این سبک فاصله کانونی نیز می تواند در نحوه انتقال پیام بسیار موثر باشد.

انواع سبک های عکاسی مفهومی

عکاسی از طبیعت بی جان

عکاسی از اشیایی که جان ندارند و حرکتی ندارند می شود طبیعت بی جان.در عکاسی بی جان نور و ترکیب بندی در عکاسی بسیار مهم است و خلاقیت است که می تواند عکس های متمایزی ایجاد کند.

عکاسی پرتره

عکاسی پرتره همان عکاسی از چهره ی انسان است که دقیقا روی چهره تاکید می کند .نور و کادربندی از فاکتورهای بسیار مهم در عکاسی پرتره هستند. از نورپردازیهای معروف برایِ عکاسی پرتره : رامبراند ، پروانه ای ، نیم سایه و .. میتوان نام برد.

عکاسی خبری

هدف از عکاسی خبری عکاسی برای بیان یک خبر است و در واقع روایتی از یک اتفاق خاصی را به تصویر می کشد. این تصاویر احتمالا بصورت تکی یا یک مجموعه منتشر میشوند.عکس های خبری باید کاملا صادقانه باشند تا خبر به خوبی بیان شود.

عکاسی مستند

عکاسی مستند از ابتدایی ترین انواع عکاسی می باشد که عکاس تصاویر را به بهترین شکل ممکن و واقعی ترین شکل ممکن به تصویر می کشد. عکاسان مطبوعاتی معمولا تصاویر خود را به نشریات علاقه‌مند ارائه می‌کنند. اخیرا عکاسان مطبوعاتی سراسر جهان شروع به نمایش تصاویر خود در نمایشگاه‌ها کرده‌اند.

عکاسی خیابانی

عکاسی خیابانی همان عکاسی از روزمرگی های زندگی مردم با اتفاقات کوچک و بزرگ در فضای شهری می باشد. با این عکس ها و نمایش گذاشتن آن ها در بسیاری از مواقع مشکلات اجتماعی و اقتصادی را به تصویر می کشند. این عکس ها ذهن مخاطب را به بازی می گیرند و او را به فکر فرو می برند.

عکاسی سیاه و سفید

عکس ها از زمان پیدایش عکس سیاه و سفید بوده اند و کم کم رنگی شدند و الان در طیف های رنگی متفاوت قابل تغییرند.ئامروزه عکس های سیاه و سفید هم طرفداران خاص خود را دارند چرا که عکاسان به قدرت عکس‌های سیاه و سفید پی برده‌اند. نور و سایه نقش مهمی در این سبک ایفا میکنند و اگر چنانچه عکاس نتواند نور مناسبی را در تصویر به ثبت برساند از ارزش کارش به شدت کاسته می‌شود. نمایشگاه هنر ایران: عکاسی سیاه و سفید نوعی حس نوستالوژیک را القا می کند که سبب محبوبیت این سبک بین مردم می شود.